Παρασκευή, 22 Νοεμβρίου 2013

Μουσική κι Ελληνική Γλώσσα.

Εὐάγγελος Χριστόπουλος,

 μουσικός τῆς Κρατικῆς Ὀρχήστρας Ἀθηνῶν ( Κ.Ο.Α.).


Τὰ τελευταῖα χρόνια, ἔχουν ἐνταθεῖ οἱ πολυμέτωπες καὶ ἐνορχηστρωμένες ἐπιθέσεις ποὺ δέχεται ἡ χώρα μας, μὲ σκοπὸ τὸν ἀφελληνισμὸ καὶ τὸν ἀφανισμό μας. Ἡ γλῶσσα μας, ποσοτικῶς συρρικνοῦται δραματικῶς, ποιοτικῶς εὐτελίζεται καὶ κατακρεουργεῖται. Ἡ ἱστορία μας, παραχαράσσεται ἤ ἀποσιωπᾶται σκοπίμως, ἡ ἑλληνικὴ μουσικὴ ἐξοβελίζεται ἀπὸ τὴν ἐκπαίδευσι καὶ ἀπὸ τὰ «Μέσα».
 .Ὡς πρὸς τὴν γλῶσσα, χιλιάδες ἄρθρων καὶ ἑκατοντάδες βιβλίων ἔχουν δημοσιευθεῖ ἤδη: Ἐνδεικτικῶς ἄς ἀναφέρουμε μερικὰ:
α΄) «Τὸ σκάνδαλο τοῦ μονοτονικοῦ». Ἔκδοσις τοῦ περιοδικοῦ «Εὐθύνη».
β΄) Φ.Ἀργυριάδη :« Ἡ γλῶσσα μας καὶ οἱ δολιοφθορεῖς της,(Τὸ ἀνθελληνικὸ
      παρασκήνιο τοῦ γλωσσικοῦ). Ἐκδόσεις Λογοθέτης.
γ΄) Χαρὰ Τσικοπούλου:« ΜΟΝΟΤΟΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ – Ὁ σύγχρονος ΔΟΥΡΕΙΟΣ
      ΙΠΠΟΣ». Ἐκδόσεις ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ.
δ΄) ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΛΛΙΟΡΗ :« Ο ΓΛΩΣΣΙΚΟΣ ΑΦΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ».Ἐκδ. ΠΟΛΥΤΥΠΟ
ε΄) ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΞΑΡΧΟΠΟΥΛΟΥ – ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ – «Η ΑΝΤΙΔΙΚΙΑ ΤΩΝ
    ΤΟΝΩΝ». Ἐκδ. Ἐλεύθερη σκέψις.
στ΄ )Στέλιου Ράμφου :«ΜΟΝΟΤΟΝΙΣΜΕΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ», Ἐκδ. Ἀκρίτας
ζ΄) ΧΑΡΗ ΛΑΜΠΙΔΗ: «Ἀντι-ἐπιθέσεις» γιὰ τὴν γλῶσσα, γιὰ τὸν Ἑλληνισμὸ.
     ἐκδ.«ΑΝΤΙΦΩΝΟΝ»
η΄ ) ΧΑΡΗ ΛΑΜΠΙΔΗ: «ΠΑΙΔΕΙΑ καὶ τρομοκράτες». ἐκδ. «ΑΝΤΙΦΩΝΟΝ».
θ΄) Χρήστου Γιανναρᾶ: «Παιδεία καὶ Γλῶσσα», ἐκδ. ΠΑΤΑΚΗ
ι΄) Σαράντος Καργᾶκος:  1) «‘Αλαλία» καὶ 2) «Ἀλεξία» ἐκδ.Gutenberg.
ια΄) ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΑΝΤΩΝΑΚΟΥ: «ΕΙΣ ΟΙΩΝΟΣ ΑΡΙΣΤΟΣ, ΑΜΥΝΕΣΘΑΙ ΠΕΡΙ
     ΓΛΩΣΣΗΣ» Ἐκδ. ΝΕΑ ΘΕΣΙΣ.
ιβ΄) ΚΩΣΤΑΣ ΔΟΥΚΑΣ: «ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΕΝΝΗΤΩΡ ΛΕΞΕΩΝ» (Πολεμῆστε μὲ ὃπλα
     ξεχασμένα· τὴν γλῶσσα καὶ τὴν ἱστορία τῶν Ἑλλήνων. Οἱ καιροὶ οὐ μενετοί. )ἐκδ. ἐλ σκέψις.
ιγ΄)Ἰωάννης Τσέγκος, Θαλῆς Παπαδάκης – Δήμητρα Βεκιάρη ; «Η ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΤΟΝΩΝ». (Ἡ ἐπίδραση τῶν «Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν» καὶ τοῦ «Μονοτονικοῦ» στὴν ψυχοεκπαιδευτικὴ ἐξέλιξη τοῦ παιδιοῦ. Συγκριτικὴ μελέτη. «Ἐναλλακτικὲς Ἐκδόσεις», Ἀθήνα 2005.
ιδ΄) Δρος Παναγιώτη ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ: «Ἡ Ἑλληνικἠ Γλῶσσα, Ἡ Πατρίδα τοῦ Πολιτισμοῦ.» Ἐκδ. Σύγχρονη Ἐκδοτική.
Ὡς πρὸς τὴν συστηματικὴ παραχάραξι ἤ ἀποσιώπισι τῆς ἱστορίας μας, ὑπάρχουν ἐπίσης ἑκατοντάδες βιβλίων ἀλλὰ ἄς μὴν ἀναφερθοῦμε αὐτὴν τὴν στιγμὴ σὲ αὐτά. Πάντως,θυμόμαστε ἀσφαλῶς ὅλοι  περιπτώσεις ὅπως τῆς «Ἱστορίας τῆς Εὐρώπης» τοῦ Ζ. Μπ. Ντυροζέλ (μὲ χρηματοδότησιν τῆς ΕΟΚ) ἤ τοῦ «Εὐρωπαϊκοῦ Μουσείου» ἀπ’ ὅπου ἀπουσιάζει ἡ Ἑλλάς. Ἐπίσης, σὲ διάφορα ξένα ἔντυπα, ἔχουν ἀναφερθεῖ : ὁ Πλούταρχος ὡς… Ρωμαῖος, ἡ Μασσαλία ὡς ἀποικία… Φοινίκων, ὁ Κύριλλος καὶ ὁ Μεθόδιος ὡς… Βούλγαροι, ἀκόμη κι’ ὁ Ὅμηρος καθὼς κι’ ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος… Τοῦρκοι!! Εἶναι ὅμως πράγματι τόσον ἀσήμαντος ἡ συμβολὴ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης στὸν Εὐρωπαϊκὸ Πολιτισμό; Ἡ μελέτη τῆς ἱστορίας μας καὶ τῆς γλώσσης μας, δὲν ἀποδεικνύουν τὸ ἀντίθετο;
Τὸ παρήγορον εἶναι ὅτι παρὰ τὶς κατάφωρα ἄδικες καὶ λυσσώδεις ἐπιθέσεις, πληθαίνουν τὰ φιλελληνικὰ αἰσθήματα ἀνθρώπων τοῦ πνεύματος καὶ τῆς τέχνης σ’ ὅλα τὰ μήκη καὶ πλάτη τῆς γῆς, γεγονὸς τὸ ὁποῖον μᾶς γεμίζει εὐγνωμοσύνη καὶ μᾶς χαλυβδώνει. (JacquelinedeRomillyJacquesLacarrière, Εἰρήνη McDonald κι’ ἀμέτρητοι ἄλλοι σύγχρονοι καὶ παλαιότεροι).
Πιστεύουμε ὅτι κανεὶς δὲν θὰ διαφωνοῦσε μὲ τὴν ἄποψιν ὅτι π.χ. ἕνας ἀρχιτέκτων – Εὐρωπαῖος ἤ μή – δὲν θεωρεῖται τελειοποιημένος στὴν τέχνη καὶ τὴν ἐπιστήμη του, ἐάν δὲν ἔχει μελετήσει τὴν ἀρχαίαν ἑλληνικὴ (καὶ Βυζαντινὴν) ἀρχιτεκτονική. Τὸ ἴδιο ἰσχύει φυσικὰ γιὰ ἕναν γλύπτη, ἕναν ποιητή, (ὁ Ὅμηρος παραμένει ἐς ἀεὶ πρότυπον), ἀλλὰ καὶ γιὰ κάθε καλλιτέχνη ἤ ἐπιστήμονα (ἀστρονόμο, μαθηματικό, ἰατρὸ κ.τ.λ.).
Θὰ θέλαμε ν’ ἀναφερθοῦμε εἰδικώτερα στὴν περίπτωσιν τοῦ μουσικοῦ (εἴτε γιὰ μουσικὸν ἑρμηνευτὴν πρόκειται, εἴτε γιὰ συνθέτη). Ὁ σημερινὸς (Εὐρωπαῖος) σπουδαστὴς μουσικῆς θὰ πρέπει πρωτίστως νὰ κατανοῇ τὴν σημασία τῶν λέξεων μὲ τὶς ὁποῖες ἐκφράζονται οἱ βασικὲς ἔννοιες τῆς ἐπιστήμης καὶ τέχνης του. Οἱ περισσότερες ἀπ’ αὐτὲς τὶς λέξεις – ἔννοιες, εἶναι ἑλληνικὲς καὶ περιλαμβάνονται στὰ σωζόμενα ἔργα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων, κυρίως τοῦ Πυθαγόρα (ἀπὸ σημειώσεις τοῦ Ἀρχύτα), τοῦ Πλάτωνος (στὴν «Πολιτεία» καὶ τοὺς διαλόγους «Γοργίας» καὶ «Τίμαιος»), τοῦ Ἀριστοτέλους, τοῦ Ἀριστοξένου ἀπὸ τὸν Τάραντα κ.ἄ.. (Θῦμα ἀποσιωπήσεως τῆς ἱστορίας μας καὶ ὁ Ἀριστόξενος – Δ αἰὼν π.Χ. – ὁ μέγιστος θεωρητικὸς τῆς μουσικῆς, φιλόσοφος, ἱστορικός, πολιτικός, παιδαγωγός, φυσικός, συγγραφεὺς 453 βιβλίων, ὁ πρῶτος ποὺ ἐπρότεινε τὸν «συγκερασμό» στὸ χόρδισμα ( δηλ. τὴν ὑποδιαίρεσιν τῆς ὀκτάβας σὲ δώδεκα ἴσα ἡμιτόνια)  πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσε 2.000 χρόνια ἀργότερα ὁ Μπάχ. Παρ’ ὅτι ἡ θεωρία του εἶχε διαδοθεῖ ὡς τὶς Ἰνδίες,  ἀγνοεῖται σκανδαλωδῶς ἀπὸ τὸ «PetitLarousse»!!).
Ἡ μουσικὴ θεωρία τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων εἶναι μέχρι σήμερα ἡ μόνη σταθερὰ βάσις τῆς ἐπιστημονικῆς ἑρμηνείας τῆς μουσικῆς καὶ τὸ σχετικὸ ἑλληνικὸ λεξιλόγιο, ἔχει υἱοθετηθεῖ διεθνῶς.  Ἂς ἀναφέρουμε ὁρισμένα παραδείγματα :
Κατ’ ἀρχήν, ἡ λέξις «μουσική» (= τέχνη τῶν Μουσῶν), λέγεται παντοῦ μ’ αὐτὴν τὴν ὀνομασία: Musik στὰ γερμανικά, Music στ’ ἀγγλικά, Musique στὰ γαλλικὰ κ.ο.κ.. Γιὰ νὰ διευκολύνουμε τὴν ἀνάγνωσιν, θ’ ἀναφερόμαστε ἐφ’ ἑξῆς κυρίως στὰ γαλλικά – τὴν γλῶσσα τοῦ κ. Ντυροζέλ – ἄν καὶ οἱ ὅροι αὐτοί, μὲ μικρὲς παραλλαγές, εἶναι διεθνῶς καθιερωμένοι.
Κυριώτερες παράμετροι (paramètres) τῆς μουσικῆς εἶναι : Ὁ ρυθμὸς (rhythme) – ἐκ τοῦ ρυθμίζω -, ἡ μελῳδία(mélodie) – ἐκ τοῦ μέλος + ὠδή – καὶ ἡ ἁρμονία (harmonie) – ἐκ τοῦ ἁρμόζω – .
Διὰ τὴν ἐκμάθησιν τῆς μουσικῆς ἀπαιτεῖται ἡ θεωρία (théorie) καὶ ἡ πρακτικὴ ἄσκησις (pratique – ascèse) διὰ τὴν ἀπόκτησιν τεχνικῆς (technique). Μία πλήρης θεωρητικὴ μουσικὴ κατάρτισις, ἀπαιτεῖ γνώσεις: Mυθολογίας (mythologie) – Μοῦσες, Ὀρφεύς, Ἀπόλλων, Ἑρμῆς, Πάν, Διόνυσος κ.λ.π. -, γλωσσολογικὲς (glossologiques) – κυρίως ἀρχαίων ἑλληνικῶν -, μετρικῆς (métrique), ἀριθμητικῆς (arithmétique), γεωμετρίας (géométrie), μαθηματικῶν(mathématiques), φυσικῆς (physique), παιδαγωγικῆς (pédagogique), ψυχολογίας (psychologie), κ.τ.λ., ἐνῷ μία ἐπαρκὴς πρακτικὴ ἐξάσκησις προϋποθέτει γερὸ σῶμα ποὺ ἀποκτᾶται μὲ τὴν γυμναστικὴ (gymnastique), ἡ ὁποία μὲ τὴν σειρά της ἀπαιτεῖ γνώσεις ἀνθρωπολογίας (anthropologie), βιολογίας (biologie), φυσιολογίας (physiologie), καὶ γενικώτερα συνεργασίαν ἐγκεφάλου (encéphale) καὶ ψυχῆς (psyché).
Ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ μουσικὴ παιδεία ἀπαιτεῖ πλῆθος ἐγκυκλοπαιδικῶν – σφαιρικῶν γνώσεων (encyclopédiques –sphériques – notions), προκύπτει αὐτομάτως (automatiquement) ἕνα διδακτικὸ πρόβλημα! (problèmedidactique!): ποίαν ὁδὸν πρέπει νὰ μετέλθῃ ὁ παιδωγωγὸς; Ποίαν παιδαδωγικὴν μέθοδον; (méthodepédagogique)!
Συνήθως, μία ἐπαγωγικὴ μέθοδος ἀρχίζει μὲ τὴν διδασκαλίαν τῶν συμβόλων (symboles) τῆς μουσικῆςσημειογραφίας (séméiographie) ἤ παρασημαντικῆς (parasémantique).
Διὰ τὴν ἀποτύπωσιν ὁλοκλήρου τῆς μουσικῆς ἐκτάσεως, ἀπαιτεῖται ἕνα διάγραμμα (diagramme) μὲ δύο (deux)ἄξονες (axes): τὸν ὁριζόντιον (horizontal) ποὺ συμβολίζει τὸν χρόνον καὶ τὸν κατακόρυφον ποὺ συμβολίζει τὶς συχνότητες δηλ. τὸ ὕψος τῶν φωνῶν. Τὸ ἐν λόγῳ διάγραμμα περιλαμβάνει ἕνδεκα κύριες γραμμὲς ὁριζόντιες καὶπαράλληλες (parallèlles), ποὺ ἰσαπέχουν μεταξύ των, οἱ ὁποῖες ἀντιπροσωπεύουν συχνότητες κατὰ προσέγγισιν, σὲλογαριθμικὴν κλίμακα (logarithmique). Μὲ ἄλλα λόγια, εἶναι ὑψομετρικὲς (hypsométriques).
Διὰ τὴν ἀποτύπωσιν τμήματος μόνον τῆς μουσικῆς ἐκτάσεως – ὅσον δύναται νὰ τραγουδήση μία φωνή -, μᾶς ἀρκεῖ ἕνα πεντάγραμμον διάγραμμα. Ποιᾶς ἀκριβῶς φωνῆς, ἡ ἔκτασις ἀποτυπώνεται, μᾶς τὸ ἀποκαλύπτει ἑκάστοτε τὸὁμώνυμο κλειδί (clefhomonyme).Π.χ. «κλειδὶ μπάσσου» κλπ.
Ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ ὡς ἄνω διαγράμματος πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὡς κινούμενα ἐξ ἀριστερῶν πρὸς τὰ δεξιὰ – κατὰ τὴν φορὰν τοῦ ἄξονος τοῦ χρόνου – καὶ τὰ συμβολικὰ σχήματα τῶν μουσικῶν τόνων τῆς γλώσσης μας. Τότε γίνονται εὔγλωττα καὶ ἀποκαλυπτικά. Ἐξ’ αὐτῶν, ἡ μὲν ὀξεῖα καὶ βαρεῖα (φωνὴ) χρησιμοποιοῦνται καὶ στὴν βυζαντινὴ μουσικὴ, τὸ δὲ σύμβολον τῆς (κυματιστῆς) περισπωμένης (φωνῆς), χρησιμοποιεῖται διεθνῶς στὴν μουσικὴ σημειογραφία καὶ εἶναι ὁ γνωστὸς «καλλωπισμὸς» μὲ τὸ ὄνομα «πλειὰς» φθόγγων, ἤ ἰταλιστὶ : «grupetto ». Φυσικὰ, γιὰ νὰ προλάβη ἡ φωνή μας νὰ τραγουδήση μίαν πλειάδα φθόγγων (περὶ τὸν νοητὸν ἄξονα ποὺ συμβολίζει τὸν μέσον ὅρον τοῦ ὕψους μιᾶς φωνῆς), θὰ πρέπει ἡ ἀντίστοιχος συλλαβὴ νὰ εἶναι μακρά!
Ἕνα μικρὸ εὐθύγραμμον τμῆμα (τοῦ ἄξονος τοῦ χρόνου), χρησιμοποιεῖται ὡς σύμβολον μακρᾶς συλλαβῆς (__). (ποτὲ ὡς περισπωμένη!). Ἄς ὑπενθυμίσουμε ἐκ τῆς παλαιᾶς γεωμετρίας ὅτι: «ἔννοιαν εὐθυγράμμου τμήματος λαμβάνομεν ἐὰν τεντώσωμεν ἕν νῆμα». Ἐάν τώρα, προσεγγίσωμεν τὶς δύο ἄκρες τοῦ νήματος, ἡ ἀπόστασις βραχύνεται, τὸ νῆμα καμπυλοῦται καὶ προκύπτει τὸ σύμβολον τῆς βραχείας συλλαβῆς (υ). Αὕτη γὰρ ἐστὶ ἡ ἐξήγησις, ἡ λογική. (carc’ estlexégèselogique!).
Οἱ μὲν τόνοι (ἐκ τοῦ τείνω τὶς φωνητικὲς μου χορδὲς), προσδίδουν μελωδικότητα στὴν γλῶσσα, οἱ δὲ συνδυασμοὶ μακρῶν – βραχέων συλλαβῶν, τῆς προσδίδουν ρυθμόν.
 Ἔχει ἐπίσης ψιλὲς καὶ δασεῖες (πυκνὲς, ἠχηρὲς, ἐκ βαθέων) ἐκπνοὲς (πνεύματα). Δυστυχῶς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας αὐτὰ ἔχουν καταργηθεῖ διὰ Νόμου(!) ἀπὸ τὴν ἐκπαίδευσιν  καὶ οἱ διδάσκοντες μουσικὴν δεινοπαθοῦν νὰ ἐξηγήσουν τὰ αὐτονόητα: π.χ. ὅτι τὸ σωστὸν εἶναι νὰ λέμε «συγχορδία μεθ’ἑβδόμης», ἀλλὰ «συγχορδία μετ’ἐννάτης»
Ἔχει  καὶ διαβαθμίσεις τῆς δυναμικῆς! (Εἰς τὰ τριμερῆ μέτρα, οἱ λέξεις, παρουσιάζουν τὴν ἑξῆς διαβάθμισιν τῆς δυναμικῆς: ἰσχυρόν, ἀσθενές, ἀσθενέστερον! ).  Ἔτσι ἡ γλῶσσα μας προσομοιάζει μὲ ᾠδήν, ἡ δὲ ὀρθὴ ἐκφορά της λέγεταιπροσῳδία. Ἡ συρραφὴ τέτοιων ᾠδῶν εἰς ἕνα ἑνιαῖον ἔργον, λέγεται ῥαψῳδία (rhapsodie). Ἡ παράφωνος ᾠδὴ λέγεται παρῳδία (parodie).
Ὅλα αὐτὰ τὰ μουσικὰ συστατικὰ στοιχεῖα τῆς γλώσσης μας εἶναι σημαντικώτατα διότι διεγείρουν τὸν ἐγκέφαλον καὶ βοηθοῦν εἰς τὴν εὐχάριστον ἐκμάθησιν (συνδυάζοντας «τὸ τερπνὸν μετὰ τοῦ ὠφελίμου») καὶ κυρίως εἰς τὴν ἀνεξίτηλον ἀποτύπωσιν ἤ ἀπομνημόνευσιν! Ἀκόμη καὶ ἄτομα τὰ ὁποῖα εἰς βαθὺ γῆρας πάσχουν ἀπὸ ἀμνησίαν (amnésie), δὲν λησμονοῦν τὰ τραγούδια ποὺ ἤξεραν! Ἔτσι ἐξηγεῖται ἡ ἀξιοθαύμαστος ἱκανότης τῶν παλαιοτέρων ν’ ἀπομνημονεύουν ὁλόκληρα ἔπη (τὴν Ἰλιάδα, τὴν Ὀδύσεια, τὸν Ἐρωτόκριτο…) : τὰ τραγουδοῦσαν! (Μῆνιν ἄειδε θεὰ…).
Ἐκ παραλλήλου, ἡ μουσικὴ παρουσιάζει μίαν ἀνάπτυξιν αὐτόνομον (autonome). Χρησιμοποιεῖ πολὺ περισσότερες χρονικὲς ἀξίες ἀπὸ τὸ μακρὸν καὶ τὸ βραχύ. (macro-, bref). Ἐφευρίσκει περισσότερα συμβολικὰ σχήματα γιὰ νὰ τὶς καταγράψῃ.
Κατὰ τὴν γραφικὴν (grαphique) παράστασιν ἑνὸς μελίσματος (mélisme), ἡ χρονικὴ διάρκεια ἑνὸς φθογγοσήμου ἤ μιᾶς παύσεως (pause), εἶναι ἀνάλογος (analogue) τοῦ σχήματός των (schéma).
Γιὰ νὰ κάνουμε μουσική, πρέπει πρῶτα νὰ κατασκευάσουμε μὲ καθορισμένους ἤχους, ἕνα μουσικὸ σύστημα(système) – ὅπως στὴν ἀριθμητικὴ τὸ δεκαδικὸ (décimal) ἤ τὸ δυαδικὸ (dual) σύστημα – . Ἐνδεικτικῶς ἀναφέρουμε τὰ μουσικὰ συστήματα: τονικό (tonal), ἀτονικό (atonal), πολυτονικό (polytonal), δωδεκαφθογγικό (dodécaphonique) κ.ἄ. Ὁ μουσικὸς, πρῶτα ἀναγνωρίζει ἕναν μουσικὸν ἦχον ὡς μέλος τοῦ μουσικοῦ συστήματος καὶ μετὰ μπορεῖ ( μὲ κατάλληλον ἐξάσκησιν), νὰ τὸν τραγουδήση σωστά! (juste!)˙ (μέλος + ᾠδὴ = μελῳδία)! Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, τὸ μέλοςἀποδίδεται ἐσφαλμένως (φάλτσο!). Αὐτὸ λέγεται πλημμέλημα! Ἐπίσης πρέπει νὰ κατασκευάσουμε διαδοχικὲς σειρὲς ἤχων, δηλαδὴ κλίμακες ὁμογενῶν (homogènes) ἤ συγγενῶν ἤχων. Ἐπειδὴ ἡ συγγενὴς διαδοχὴ συμβολίζεται μὲ τὸ ἑλληνικὸ γράμμα Γάμμα (πρβλ. Γῆ, γάμος, γόνος, γέννησις κ.λ.π.), «Γκάμμα» λένε τὴν μουσικὴ κλίμακα στὰ ἰταλικά,gamme στὰ γαλλικά. Συγγένεια δημιουργεῖται ὅταν ὑπάρχει συμφωνία (symphonie).  Ὄχι ὅταν ὑπάρχει διαφωνία(diaphonie).
Τὰ κυριώτερα εἴδη κλιμάκων εἶναι: ἡ πεντατονική (pentatonique), ἡ διατονική (diatonique), ἡ ἐναρμόνιος(enharmonique) ἡ χρωματική (chromatique). {Παρένθεσις (parenthèse): Ἡ λέξις «χρωματική», ἐδῶ χρησιμοποιεῖται κατὰμεταφορὰν (métaphore) ἐκ τῆς ζωγραφικῆς}, ἡ μείζων (majeur)  καὶ ἡ ἐλάσσων (mineure) [ῥῆμα μινύθω].
Ὡς μονάδα μετρήσεως τῶν ἀποστάσεων (ἤ διαστημάτων) μεταξὺ τῶν βαθμίδων μίας κλίμακος, ἔχομε τὸν τόνο(ton) καὶ τὸ ἡμιτόνιο (demiton). Τόνος σημαίνει καὶ μουσικὸς ἦχος (ἐκ τοῦ τείνω μίαν χορδήν) καὶ τονικὴ (tonique)

Δεν υπάρχουν σχόλια: